Categories
Бусад Нийгэм Ярилцлага

BATTLE HYMN OF THE TIGER MOTHER

Amy Chua гэж нэг хүүхэн сүүлийн үед алдаршаад байгаа.  Түүний BATTLE HYMN OF THE TIGER MOTHER гэдэг ном нь, түүнд хөндсөн сэдэв нь алдаршуулаад байгаа юм.

Гол санаа нь хүүхдийг эрхлүүлэх хэрэггүй хатуу чанд хүмүүжүүлэх ёстой. Өөрөө ч тэгэж л өссөн, хүүхдээ ч тэгэж л өсгөсөн. ТВ үгүй, PC тоглоом үгүй, хонуутаар явах үгүй, хүслээрээ дугуйлан гм сонгох үгүй, онцоос өөр дүн авах үгүй, биен тамир хөгжим өөс бусад хичээл дээр тэргүүний сурагч байх ёстой гм тун өндөр шаардлага тавьж, зогсоо зайгүй л зүтгүүлнэ. Суран бүсдэхээс эхлээд элдэвээр хэлэх –  арга хэлбэр дээрээ нэг их ичиж зовохгүй. Барууны нүдээр бол хэтэрхий харгис, хүүхэд нас гэж бараг байхгүй шахуу өсгөдөг ази маягийн туршлага. Түүнийгээ барууны либерал аргаас хамаагүй дээр гэж нотлох гэж байгаа.

Ази маягийн хүмүүжлийн утга нь хайр нь дотроо хал нь гадна гэдэгт нийцсэн. Үр хүүхдээ хайрлахгүй биш харин ч их хайрладаг. Тэдний төлөө бүхнээ зориулна. Тэр хэмжээгээрээ хүүхдээсээ илүү ихийг шаарддаг юм. Амьдралын бэрх сорилтод илүү бэлтгэдэг.

Ази маягийн хүмүүжүүлэх арга нь сахилга, төвлөрөл, хөлс хүчээ шавхсан  давтлага\хөдөлмөр харин барууны арга нь эрх чөлөө, бие даасан байдал, бүтээлч манлайлагч чанарыг урамшуулсан байдаг.

Энэ хоёрыг уул нь хослуулах ёстой байх л даа гэхдээ амьдрал дээр тийм ч амаргүй юм билээ.

Манайд чухам аль хандлага нь давамгайлдаг, яагаад? хүүхдийн хүмүүжил ба эцэг эх, арга барил гэсэн сэдвээр хэлэлцүүлэг өрнүүлэх, нилээн нухацтай ярилцах ёстой юм.

Categories
Нийгэм Ярилцлага

Монгол хөрсөнд өөриймсөх ардчиллын үр хэзээ соёолох бол?

-зүгээр л эрэгцүүлэл-
Нэлээн дээхнэ бол Хадгаламж зээлийн хоршооны асуудал, САПУ-гийн Алтжингийн хэрэг явдал тэгээд МИ-8, Хонгор сумыг тойрсон үйл явдал гэхчлэн олон нийтийг хамарсан бас хямраасан асуудлууд ар араасаа хөвөрсөн. Одоо болохоор Оюутолгой, Тавантолгой, Засгийн газрын хүмүүст үл итгэл төрүүлсэн байдал зэрэг нь заримдаа өөрийн эрхгүй бодлогшролд оруулах юм.

Улс төрийн намууд болохгүй байна, төр, засаг нь болохгүй байна л гэнэ. Гадуур байгаа энэ хөдөлгөөнүүд нэг л биш ээ, улс төрчид, түшмэдүүд ч бас биш. Нийгмийн баялгаас хуваарилж байгаа нь ч, томоохон төслүүдийн байж байгаа царай ч нэг л биш ээ. Удирдлагын түвшинд ч ялгаагүй. Боловсролын тогтолцоо ч болохгүй нь. Ер нь бүгд л нэг биш ээ гэх юм. Тэгвэл ингэхэд манайд болж бүтэж байгаа нь чухам юу байна вэ?

Цааш нь уншихМонгол хөрсөнд өөриймсөх ардчиллын үр хэзээ соёолох бол?

Categories
Мэдээ

Ардчиллын төлөөх орнууд Вашингтонд чууллаа

УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн дарга С.Сайханбилэг, УИХ-ын гишүүн Р.Амаржаргал, Ц.Мөнх-Оргил нар 9 дүгээр сарын 15-нд Вашингтон хотноо зохион байгуулсан Ардчилсан Орнуудын Хамтын Нийгэмлэг (АОХН)-ийн Парламентын форумд Монгол Улсаа төлөөлөн оролцов.

Ч.Сайханбилэг, Р.Амаржаргал нар уг форумын үеэр Монгол Улсын ардчилсан хувьсгал, ардчиллын 20 гаруй жилийн хөгжил, тэр дундаа тулгарч буй бэрхшээл, ололт, амжилт, цаашдын зорилтыг дурдахын сацуу АОХН-ийн дарга орны хувьд Монгол Улсын зүгээс баримтлах үндсэн чиглэл, хийхээр төлөвлөж буй арга хэмжээний талаар мэдээлэл хийсэн байна.

Форумд АНУ-ын талаас Конгрессын Төлөөлөгчдийн танхимын дарга Ж.Бэйнер, Төлөөлөгчдийн танхимын ардчиллын түншлэлийн дарга Д.Драйер, Конгрессын гишүүн Д.Прайс болон Олон улсын бүгднайрамдахчуудын институт, Ардчиллын төлөөх сангийн тэргүүн нарын албаны хүмүүс оролцон үг хэлжээ. Түүнчлэн ОХУ, Беларусийн сөрөг хүчний төлөөлөл, Кыргизстаны Парламентын дэд дарга, Гүрж, Канад, Молдов, Мороккогийн Парламентын болон Засгийн газрын гишүүд зэрэг 30 гаруй орны төлөөлөгч оролцож байр сууриа илэрхийлэв.

Үндсэн хуралдааны дараа Форумын Удирдах зөвлөлийн хурал болж, УИХ-ын гишүүн Р.Амаржаргалыг Дэд ерөнхийлөгчөөр сонгов.

Энэхүү форум уулзалтад АНУ, Европын парламент, Канад, Герман, Исланд, Итали, Литви, Молдав, Чех, Гүрж, Мексик, Норвеги, Польш, Португаль, Швед, Турк, Украйн зэрэг дэлхийн бусад орны 100 гаруй парламентчид оролцож буйгаараа өндөр ач холбогдолтой байна .Дээрх уулзалтаар ардчилал, хүний эрх, эрх чөлөөний үзэл санаа, өнөөгийн ардчилалд тулгараад байгаа аюулгүй байдлын талаарх олон чухал асуудлыг харилцан ярилцлаа.

 Эх сурвалж: Монцамэ мэдээ сонин, 3 дугаар нүүр, 2011.09.19, сэтгүүлч Г.Энх

Categories
Мэдээ

Зэвсэгийн үйлдвэрүүдтэй танилцах зуур…(ОХУ, 2011.08.15-18)

Цааш нь уншихЗэвсэгийн үйлдвэрүүдтэй танилцах зуур…(ОХУ, 2011.08.15-18)

Categories
Бусад Нийгэм Ярилцлага

Сургалтын төлбөрийн асуудалд

September 4, 2011

Дээд боловсролын сургалтын төлбөр австрали канадад 5000-12000, Их британид дундаж нь 15000, АНУд 10-24000 доллар байгаа юм. Эл судалгаа нь бизнесын бакалавр мэргэжлээр хийгдсэн юм.  Харин инженер техникийн чиглэлээр илүү өндөр байгаа юм.  ОХУ-д сургалтын төлбөр нь 5000 аас эхлээд 30000 доллар хүртэл хэлбэлзэж байх юм.

Манайд сургалтын төлбөр нь 2000 доллар ч хүрэхгүй байгаа юм.  Ийм хямд байхад 200 гаруй “дээд сургууль” байх нь аргагүй, 10 гаруй сургуульд ээлжлэн заадаг “багш” нар байх нь аргагүй, дээд боловсролын чанар шүүмжлэлийн бай болох нь аргагүй. Мэдээж хэрэг, сургуулийг сайн муу гэж яам түшмэд үнэлэх ёсгүй, оюутан тэдгээрийн эцэг эх төгрөгөөрөө, зах зээл үнэлэх ёстой. Гэхдээ сургалтын төлбөр ядаж 10 сая төгрөг хүрээгүй байхад (түмэн янзын учир шалтгаантай) зах зээл бодитой үнэлгээ тогтохгүй.

Дээд боловсрол хямд байгаа учир шалтгаан нь эл салбарт шаталсан сургалтын тогтолцоо бүрэн төлөвшөөгүй ялангуяа МСҮТ тоо чанарын хувьд бүрэн бүрэлдээгүйтэй холбоотой.

Хамгийн хачирхалтай нь хувийн дунд сургуулийн төлбөр 5000-13000 ам доллар байна. Зарим тохиолдолд нэгдүгээр ангийн төлбөр их дээд сургуулийн жилийн төлбөрөөс 4 дахин илүү байгаа нь тайлбарлахад бэрх байгаа юм. Төлбөрийн харьцаа нь:  их дээд сургууль 10, дунд сургууль 3, цэцэрлэг ясли 5 нэгж байх нь хөгжлийн өнөөгийн шатанд зохистой юм. Хөгжлөө дагаад харьцаа нь өөрчлөгдөж таарна.

Онцлон тэмдэглэхэд, сургалтын төлбөрийн хэмжээ дээрхи харьцаатай байвал зохистой гэж би үзэж байна. Харин эл төлбөрийг хэн хаанаас яаж санхүүжүүлэх нь өөр асуудал бөгөөд түүнийг би энэ удаа хөндсөнгүй.

Categories
Нийтлэл УИХ Ярилцлага

Brain drain

Amarjargal R

Brain drain гэдэг нь ядуу орны гайгүйхэн боловсон хүчнийг мөнгө болон амьдралын таатай нөхцөл зэргээр уургалан татаж, хөгжилтэй орнууд “эз дийлэн” авч явахыг хэлж байгаа хэрэг. Тиймээс ядуу орон нь ядуу хэвээрээ л үлддэг. Энэ бол шинэ колоничлолын шилдэг арга гээд л социализмын үед заадаг байлаа. Үнэхээр ч тийм. Гэхдээ хэдэн  жилийн дараа нэлээд туршлага дадлагатай, бас ч гэж хэдэн “ногоон-той” болчихсон  хүн буцаж ирээд улс, эх орондоо зүтгэвэл илүү ашигтай хэмээн  сүүлд нь тайлбарладаг болсон. Аль нь ч бай энэ бол онолын маргаан цэцэрхэл. Амьдрал дээр харин юу болж байгаа билээ.

Саяхан, миний нэг найз компанийнхаа  гайгүй сайн хуульч залуугаа уул уурхайн компанид алдчихлаа хэмээн  бодлогоширч суусан. Түүнийг явуулахгүй гээд ч яах юм билээ? Цаадуул нь одоо авч байгаа цалингаас нь 4 дахин илүү цалин амлаж, дээр нь байр, машин өгсөн юм байх.  Уул нь би тэрнийг долоон жил сургаж, өдий зэрэгтэй үнэлэгдэх хэмжээнд хүргэсэн гэж боддог.  Миний тэрхүү долоон жилийн хөрөнгө оруулалт ингээд л гэнэтхэн үгүй боллоо  гэж найз маань хэлж  байсан.

Тухайн компанийн хувьд ийм явдал бол үнэхээр том цохилт л доо. Үнэндээ сайн мэргэжилтэй боловсон хүчин бэлтгэх нь цаг зав, тэвчээр шаардсан амаргүй ажил. Мөнгөн дүнгээр илэрхийлэхийн аргагүй  асар их зардлыг компани үүрч байдаг.

 Гэтэл гаднын баян компани тэрхүү  бүх зардлыг гаргахгүй. Шууд л хожиж байгаа юм.  Бэлэн, бэлтгэгдсэн мэргэжилтэй боловсон хүчнийг  “үнэ мөнгөөр цохин” авч байгаа нь үнэндээ бол үндэсний компаниудыг дархлаагүй, ядмаг  чигээр нь үлдээх, хөл дээр нь баттай зогсоохгүй байлгах, өөрсдөө өрсөлдөгчгүй оршин тогтнох  бүхий л орчин, нөхцлөө бүрдүүлж байдаг үйл явцын нэг  хэлбэр юм. Тэгэхээр, үндэсний компаниа дэмжээч ээ, хэмээн манайхан  цөхрөнгөө баран  ярьдаг нь бас ийм  учиртай.

Гадныхан Монгол руу хөрөнгө оруулалт хийн хошуурцгааж буй энэ үед хөдөлмөрийн зах зээлийг зохицуулсан, үндэсний компаниудыг дэмжсэн бодлого, тодорхой арга хэмжээг төрөөс авч хэрэгжүүлэх  хэрэгтэй юм.  Гэхдээ хөдөлмөрийн зах зээлийг хязгаарлах шаардлагагүй л дээ.  Харин гадныхан мэргэжилтэй боловсон хүчин  авах гэж байгаа бол тэдгээр боловсон хүчнийг  бэлтгэсэн  компани, албан байгууллагад нь нөхөн олговор  төлдөг хэлбэрийг хуульчлан зохицуулж, шинээр   буй болгох ёстой юм.

Хэрэв иймэрхүү систем байхгүй бол нөгөө “голланд өвчин” чинь дотоодын ажиллах хүчний зах зээлд зөвхөн үндэсний компаниудыг шоовдорлоод зогсохгүй бүхэл бүтэн  салбараар нь хэдэн арван жилийн хоцрогдолд байлгаж мэдэх билээ.