Амаржаргал Р

А.БАТПҮРЭВ (USYD) Бодлогын хүү болон заавал байлгах нөөцийн тухай

Аль ч улсын төв банкны хамгийн гол зорилго үнийн тогтвортой байдлыг бий болгох явдал байдаг. Ингэснээр эдийн засгийн бодит өсөлт, ажил эрхлэлтийг нэмэгдүүлж улмаар хүн нэг бүрийн сайн сайхан аж байдлыг хангах үндэс болж өгдөг.

Монгол улсын Төвбанкны тухай хуульд “Монголбанкны үндсэн зорилт нь үндэсний мөнгөн тэмдэгт –төгрөгийн тогтвортой байдлыг хангахад оршино” (ТБТХ, 1996) гэснийг Монголбанкны зүгээс төгрөгийн гадаад тогтвортой байдал буюу бусад валютын эсрэг ханш, дотоод буюу хэрэглээний үнийн тогтвортой байдлыг хангах нь бидний зорилт юм гэж тайлбарласан байна. (Монголбанк, 1992)

Тэгвэл энэхүү зорилго хэрэгжүүлэхийн тулд Төвбанк юу хийдэг вэ? Юуны өмнө Төвбанк мөнгөний захын арилжаанд оролцож зах зээл дээрх мөнгөний нийлүүлэлтийг ихэсгэх юмуу багасгах ажиллагаа явуулдаг. Үүнд төв банкны үнэт цаас буюу бондын арилжаа, банк хоорондын захын арилжаа зэрэг хэрэгслүүд багтдаг. Энгийн жишээ авахад Төвбанк зах зээл дээрх мөнгөний нийлүүлэлтийг багасгахыг хүсвэл өөрийн үнэт цаасыг арилжиж бэлэн мөнгийг татан авч болно. Ийм үнэт цаасанд төлж байгаа (богино хугацаат) хүү нь Монголбанкны бодлогын хүү хэмээн ашиглагддаг. Уг хүү нь мөн банк хоорондын арилжааны суурь хүү болдог тул бүхэлдээ Монгол улсын зах зээл дээрх зээлийн хүүгийн хэмжээг тодорхойлогч хүү буюу бодлогын хүү гэж нэрлэгддэг.

Төвбанкны мөнгөний бодлогын өөр нэг хэрэгсэл нь арилжааны банкуудын заавал байлгах нөөцийн хувь хэмжээ юм. Арилжааны банкууд нь мөнгийг нэг талаас татан төвлөрүүлээд нөгөө талд зээл болгон олгож байдгаараа зах зээл дээрх мөнгийг нэмэгдүүлдэг нэг төрлийн нийлүүлэгч болж байдаг. Иймд тэдний татан төвлөрүүлсэн мөнгөнөөсөө заавал бэлнээр байлгах ёстой нөөцийн хувь хэмжээг нэмэгдүүлснээр эргэлтэнд орж байгаа мөнгөний хэмжээг багасгах өөр нэгэн арга хэрэгсэл болдог.

Монголбанкны 4-р сарын 17-ны шийдвэрийн тухайд

Дээрх учир шалтгааны улмаас бодлогын хүүгээ 0.5 нэгж хувиар, заавал байлгах нөөцийн хэмжээг 1 нэгж хувиар нэмэгдүүлсэн Монголбанкны шийдвэр нь ямар нэг онцгой зүйл биш, зайлшгүй хийгдэх ёстой энгийн үйл ажиллагаа болох нь харагдана. Энэ шийдвэрээс Монголбанкны хүлээж буй үр дүн нь мөнгөний нийлүүлэлтийг хумиж инфляцийн өсөлтийг хязгаарлах явдал бөгөөд эдийн засагт үзүүлэх нөлөө нь богино болон дунд хугацаанд өөр байна.

Богино хугацаанд мөнгөний нийлүүлэлт хумигдснаар зах зээлийн нийт эрэлт (хувийн хэрэглээ, хөрөнгө оруулалт) буурч энэ нь нэрлэсэн ДНБ-ий өсөлтөд сөргөөр нөлөөлнө. Ийнхүү эрэлт, түүнийг даган нийлүүлэлт буурч зах зээл дээр үнийн шинэ(багассан) тэнцвэр бий болно.

Хэт удаан хугацаанд бодлогын хүүг өндрөөр баривал эдийн засагт хөрөлт бий болж өсөлт зогсох эрсдэлтэй тул үйл явцыг зах зээл дээрх үнэ Төвбанкны зорилтот түвшинд хүрэх хүртэл үргэлжлүүлэх ёстой. Үүний дараа тохируулга буюу үнийн шинэ түвшинд эрэлт, нийлүүлэлт нь хугацааны өмнөх тэнцвэрийн түвшинд очих процесс явагддаг. Эцсийн дүнд дунд хугацааны эдийн засгийн өсөлт хэвийн үргэлжлэх болно.

Монголбанкны судлаачдын 2008 онд явуулсан судалгаанаас үзэхэд хүүгийн өөрчлөлт нь эдийн засагт 8-9 улирлын дараа хамгийн хүчтэй нөлөөллөө үзүүлэх бөгөөд бодлогын хүүгийн 1 нэгж өсөлт нь дангаараа инфляцийг 0.3 нэгжээр бууруулдаг байна. (Д.Батням-нар, 2008) Мөн хүү нь төгрөгийн нийлүүлэлтээр дамжиж валютын ханшид нөлөөлөх бөгөөд валютын ханш нь импортоор дамжиж Монголын инфляцид шийдвэрлэх нөлөө үзүүлдэг болохыг нотолсон байна.

Гэхдээ 2008 оноос манай эдийн засгийн динамик ихээхэн өөрчлөгдсөн тул бодлогын хүүгийн инфляцид үзүүлэх нөлөө, хугацааны хоцролтыг шинээр үнэлэх шаардагатай болов уу.

Ойрын хугацаанд инфляци буурах уу? Дараах хэд хэдэн учир шалтгааны улмаас ойрын хугацаанд инфляци өндөр хэвээр байх төлөв байдал ажиглагдаж байна.

1. Дээр дурьдсанчлан Төвбанкны бодлогын хүүгийн хэрэгсэл нь тодорхой хугацааны хоцролттой явдаг бөгөөд уг хүү 2010 оноос 2011 оны дунд үеийг хүртэл өөрчлөгдөөгүй тул үр дүн гарах болоогүй.

2. Гадаад зээл, хөрөнгө оруулалтын огцом өсөлт нь мөнгөний нийлүүлэлтийг Монголбанкнаас хамааралгүйгээр эрс нэмэгдүүлж байна.

3. Бэлэн мөнгө тараалт, цалин, тэтгэврийн нэмэгдэл, төсвийн асар их хэмжээний хөрөнгө оруулалт зэрэг төсвийн зарлага нь сонгуулийн өмнө оргилдоо хүрч байгаа тул сангийн бодлого мөнгөний бодлогоосоо эсрэг чиглэлд илүү хүчтэйгээр үйлчилж байна.

4. Доктор Ц.Батсүхийн эмпирик судалгаанаас дүгнэхэд Монгол дахь инфляцийн 50 гаруй хувь нь М1 мөнгөний нийлүүлэлт, цалингийн өсөлт болон валютын ханш гэсэн мөнгөний хүчин зүйлсээс, үлдэх 50 шахам хувь нь валютын ханш, шатахууны үнэ, гадаад худалдааны алдагдал зэрэг мөнгөний бус хүчин зүйлсээс үүдэлтэй байна. (Ц.Батсүх, 2008)

5. Монголбанкны хэрэгжүүлэхээр бэлтгэж буй Инфляцийг онилох бодлогын загварт хэрэглэгчдийн инфляцийн хүлээлт нь бодит инфляцид шийдвэрлэх нөлөөтэй байдаг. Энэ оны 3 дугаар сарын байдлаар хэрэглэгчдийн үнийн өсөлтийн хүлээлт өндөр хэвээр байгаа бөгөөд инфляци хоёрдугаар улиралд 16% жилийн эцэст 14% байна гэж хүлээж байна. (А.Ананд, 2012.03)

Ашигласан эх сурвалжууд:

А.АНАНД 2012.03. Инфляцийн хүлээлтийн түүвэр судалгаа. In: Д.БОЛДБААТАР-Н.АМАР (ed.). УБ: Мөнгөний бодлого, судалгааны газар, Монголбанк.

Д.БАТНЯМ-НАР 2008. Монголын инфляцийг таамаглах хураангуй загвар SIMOM. УБ: Монголбанк. МОНГОЛБАНК. 1992.

Монголбанкны албан ёсны вэб сайт [Online]. 2011: Монголбанк. Available: http://www.mongolbank.mn [Accessed 21/04 2012].

ТБТХ 1996. Төвбанкны тухай хууль. In: УИХ (ed.). УБ.

Ц.БАТСҮХ 2008. Инфляцийн эсрэг Макро эдийн засгийн бодлого. УБ: СЭЗДС.

1. Статистикийн байгууллага мэдээ үнэн зөв гаргах учиртай, эс бөгөөс хуулийн хариуцлага хүлээх ёстой. Тиймээс хариуцлага аа бүрэн ухаарч байгаа гэж ойлгож байна.
2. Аргачлалын асуудал хамгийн чухал. Нэгэнт дэлхийн банктай хамтарсан болхоор тэдний аргачлалыг ашигласан байх гэж тааж байна. Дэлхийн банк нь өдөрт 2 ам долларын орлого ба түүнээс бага бол ядуу гэж үздэг. Тиймээс  ч  “…Тус банкны мэргэжилтнүүд ядуурал буурсан хэмээн дүгнэсэн  шалтгаанаа  хөдөөд малын тоо толгой өссөн, түүхий эдийн үнэ ханш тогтвортойгоор байнга өсч байгаа, иргэдийн банкин дахь хадгаламж нэмэгдсэн, дэлгүүрийн лангуун дээрх барааны үнэ өсөж байсан ч иргэдийн орлого буураагүй гэдгээр тайлбарлаж буй.” (http://economy.news.mn/content/104299.shtml)

1. Эл үзүүлэлт, аргачлал шүүмжлэлд их өртдөг, ялангуяа өдөрт 2 доллараас дөнгөж дээгүүр байгаа ( жишээ нь 3 доллар) хүмүүсийг хамруулдаггүй тэд бас л ядуу.
2. Өдөрт 2 доллараар хязгаарласан учраас манайх шиг улсад өнтөй өвөл болоход ядуурал ганцхан жилийн дотор бараг 10 пунктээр буух мэтийн хэлбэлзэл ихтэй
3. Түүнчлэн зөвхөн мөнгөн орлогоор тооцдог учраас бусад биет болон биет бус орлогын эх үүсвэр тусгалаа олдоггүй. Сүүлийн үед дэлхийн банк аргачлалдаа биет болон биет бус орлогын эх үүсвэр тооцох гэсэн оролдлого хийж байгаа ч үндсэн философи нь өөрчлөгдөөгүй

Өнөөдөр (өчигдөр)-ийн  бүлгийн хуралдаанаар орон нутгийн сонгуулийн хуулийг хэлэлцэж, маргаашийн хуралдаанд Ерөнхий сайдыг тус хуулийн хэрэгжилтийн талаар мэдээлэл хийлгэх шийдэлд хүрчээ. Ер нь энэ хуульд өөрчлөлт оруулах асуудал аль тал руугаа шийдэгдэх нь вэ

-Асуудал нь юунд байна гэхээр Монгол Улсад УИХ гэдэг байгууллага байх уу, үгүй юу, эсвэл хэрэгтэй юм уу, хэрэггүй юм уу гэдэг асуудал байна л даа. Уг нь үндсэн хуульд УИХ гэдэг байгууллага нь төрийн эрх барих дээд байгууллага, хууль тогтоох эрх мэдэл зөвхөн энэ байгууллагад хадгалагдана гэсэн заалт бий. Үүнийхээ дагуу УИХ нь хууль, тогтоолоо хэлэлцээд баталчихлаа. Харин одоо хэрэгжүүлэх үүрэг нь гүйцэтгэх засаглалд ирж байгаа юм. Гэтэл яагаад хууль хэрэгжихгүй байгаа юм. Хэрэв баталсан хууль нь хэрэгжихгүй юм бол УИХ гэж байхын хэрэг юунд байна вэ. Яах гэж хууль гаргаад сууж байдаг юм.

орон нутгийн сонгуулийн тухай хуулийг дөрвөн жилийн өмнө баталсан. Ний нуугүй хэлэхэд тухайн үед одоогийн МАН, тэр үеийн МАХН олонхи байсан. Олуулаа сууж байгаад л баталсан. Гэтэл баталсан хуулиа хэрэгжүүлэхийн оронд өнөөдөр УИХ-ыг ийм байдалд оруулчихаад сууж байна шүү дээ.

            УИХ дээр орон нутгийн сонгуулийн тухай хуулийг хэлэлцэнэ, хэлэлцэхгүй, хамт явуулна, явуулахгүй гэсэн маргаан нь эцсийн эцэстээ хөндлөнгөөс харж байгаа хүнд бол Монголын төр их л гунигтай харагдаж байгаа байхгүй юу. Ийм ч төр, УИХ, Засгийн газар байх ч гэж дээ. Тэр хэмжээгээрээ ард иргэдийн төр засагтаа итгэх итгэл гээч зүйл байхгүй болж байна. Итгэл байхгүй бол аливаа ажил яаж урагшлах вэ, яаж улс орноо хөгжүүлнэ гэж ярих вэ. Нэг иймэрхүү л байдалд хүрчихэж гэж би хувьдаа ойлгоод байгаа.

-Хуулийн дагуу хамт явуулах нь санал тоолох явцаас авахуулаад өөр өөр зохицуулалттай учир бүтэхгүй гэж МАН-ынхан яриад байгаа?

-УИХ шийдвэрээ гаргасан. Тэр шийдвэрийг гүйцэтгэх ёстой. МАН-ынхны яриад байгаа техникийн хувьд болно, болохгүй гэдэг асуудал бол 30 дугаарт ярих яриа. Энэ бол зүгээр л нэг шалтаг, тайлбар өгч байгаа явдал. Түүнээс бус зохион байгуулаад явуулъя гээд ажлаа хийвэл бид ямар анх удаа сонгууль хийх гэж байгаа биш дээр, доргүй бүгдээрээ л мэддэг болчихсон зүйл. Тийм учраас УИХ гэж байдаг бол, тэр нь хууль тогтоох байгууллага мөн л юм бол гаргасан шийдвэр нь биелэгдэж байх учиртай. Ингэж биелүүлэхийн тулд УИХ нь өөрөө явж байх ёстой гэж үзэж байна.

-Тойргоос намын жагсаалт руу шилжсэнээр 28-ын доогуур бичигдсэн хүмүүсийн сонгогдох эрхэд халдсан гэж Цэц үзсэн. Үнэхээр тийм юм биш үү?

-Эцсийн эцэст юу оруулж ирж байна гэхээр огт сонгогдоогүй буюу ард иргэдээсээ санал аваагүй хүн УИХ-ын гишүүн болох зүйлийг хийгээд өгчихөж байгаа юм. Хэрэв үүндээ тулж байгаа бол энэ гаргаж байгаа шийдвэрийнхээ логик гаргалгаагаар нь цааш нь үргэлжлүүлээд явбал 100 хувь пропорциональ сонгуулийн тогтолцоог хүлээж авах болж байгаа байхгүй юу. Дахин хэлэхэд, Цэцийн сая гаргасан шийдвэр нь үнэхээр инээдтэй санагдаж байна.

-Тэгвэл энэ танай намын хувьд харин ч ашигтай биш гэж үү. АН-ынхан пропорциональ тогтолцоо давамгайлах ёстой гэдэг шүү дээ?

- Уг нь бол тийм л дээ. Би хувьдаа УИХ-ын сонгуулийн тухай хуульд анхнаасаа ганцхан саналтай л байсан. 100 хувь пропорциональ тогтолцоогоор явъя л гэдэг байсан. Ер нь эцсийн эцэст манай Монголын өнөөгийн шатанд энэ нь илүү тохирч байгаа юм байна. Магадгүй нийгэм хөгжиж, улам боловсронгуй болоод, ард иргэдийн амьдрал мэдэгдэхүйц дээшлээд ирсэн цагт жижиг эсвэл томсгосон мажоритар тойрог гэх хувилбарууд байж болох байх.

-Гэхдээ өнөөгийн хөгжлийн түвшин, ард иргэдийн амьдрал ахуй ийм байгаа нөхцөлд, шийдэх гээд тавигдаж байгаа зорилтуудыг аваад үзэх юм бол пропорциональ тогтолцоо нь илүү дөхөмтэй юм байна гэсэн байр суурьтай л байдаг юм.

Дээрхтэй холбоотойгоор дахин хэлэхэд, УИХ нийт ард түмний төлөөллийг аль болох бүрэн дүүрэн хангасан байх ёстой. Нийт ард түмнээсээ 49 хувийн санал авчихсан улс төрийн хүчин огт суудалгүй байна гэдэг бол утгагүй л байхгүй юу. Яг үүнтэй ижил тодорхой хэмжээний шалгуурыг даваад гарчихсан улс төрийн хүчин энэ УИХ дотор сууж л байх ёстой шүү дээ. Яагаад үүнийг үгүйсгээд байгаа юм бэ. Энэ чинь 1990 оны Үндсэн хууль, тухайн үед хийсэн хувьсгал энэ тэрийн гол учир. Эдгээр үйл явц нь парламент гэдэг юман дотроо орж ирээд хэрэлдэж бай л гэсэн шийдэл байсан биз дээ. “Одоо гудамжинд гарч илүү, дутуу зүйл яриад байхгүй шүү. Ярьдаг зүйлээ ярьчихсан, хэлчихсэн. Одоо харин бүгдийг энэ парламент гэдэг дотроо орж ирээд ярь, хэлэлц, бүр зодолдсон ч болно. Гагцхүү энэ дотроо л байж бай. Нийгэм рүүгээ гаргаж, тэднийг талцуулж, хуваагаад байх шаардлага байхгүй шүү” гэсэн сонголт хийж, түүнийгээ Үндсэн хуульдаа оруулж өгсөн нь энэ. Гэтэл тэр заалтыг үгүйсгээд нийгмийн төлөөлөл нь гарцаагүй байх ёстой байтал заавал нэг хэсгийг нь зохиомлоор шахаж гаргана гэсэн санаархал бол Үндсэн хуулийнхаа гол утга санааг ойлгоогүй байна л гэж би хэлэх гээд байгаа юм.

-Сүүлийн үед Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдорж, ЗТБХБ-ын сайд асан Х.Баттулга нар хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр чамгүй маргаан өрнүүллээ. Та үүнийг юу гэж харж байв. Шүүхийн шийдвэрийг АН-ын захиалгаар хийсэн хэмээн мэдэгдэх тохиолдол ч гарлаа…

-Шүүх хуулийн байгууллага АН-ын захиалгаар ажиллаж байсан түүхийг сайн санахгүй л байна. Ер нь манай намын хамгийн сул цэг нь энэ салбар байдаг юм.

-Харин Ц.Нямдоржийн хэлээд байгаа зүйлсийг би нэг их тоож сонирхохгүй байгаа. Нууцаар төмөр зам тавина ч гэх шиг, юу ч яриад байгаа юм. Арай ч дээ, 1000 гаруй километр төмөр замыг нууцаар тавина гэж юу ч байдаг юм. Тийм учраас би үүнийг нэг их сонирхохгүй байна.

      Харин Х.Баттулгын яриад байгаа зүйл нь дахиад л миний дээр дурдсан УИХ гэдэг байгууллага хууль баталчихаад байна. Тэр хуулийг нь хэрэгжүүлээч л гэсэн асуудал тавиад байгаа юм шүү дээ. Түүнээс өөр ямар ч зүйл яриагүй.

УИХ-ын 27 дугаар тогтоол гэж гарсан. Дөрвөн заалттай. Түүн дээр маш тодорхой буюу дөрөвдүгээрт нь энэ тухай заасан байгаа. Энэ заалтыг яагаад хэрэгжүүлдэггүй юм бэ гэдэг асуудлыг л Х.Баттулга тавьсан. Өөрөөр хэлбэл, УИХ гэдэг зүйл байх уу, байхгүй юу, шийдвэр гаргах уу, гаргахгүй юм уу. Хэрэв шийдвэр гаргаж байгаа бол зүгээр л нэг жүжиглэх гэж шийдвэр гаргадаг юм уу, эсвэл амьдралд хэрэгжүүлэх шийдвэр гаргасан уу гэдэг асуудлыг л гаргаж тавиад байгаа шүү дээ.

Эх сурвалж: Өдрийн сонин 2012.04.10

“Before we explain why people commit mistakes, we must first explain why they should ever be right.” F.A. von Hayek

                                                                 I
It is 2012, and lest we forget one of the most seminal minds of our times, we should recall the important work of Friedrich A. von Hayek who died 20 years ago, on March 23, 1992.
F.A.von Hayek grew up in a typical Austrian family that could lay claim to an academic tradition of well over three generations. At the age of 18, to avoid his failing at several schools in Vienna he voluntarily joined the Austro-Hungarian Army and served as an artillery officer until the end of WWI.

Immediately after his return from the Italian front, Hayek enrolled in the University of Vienna and, only three years later obtained his law degree (Dr. jur.). While Hayek studied for his second doctoral degree in Political Science (Dr. rer. pol.) which he earned in 1923, he began to work under Ludwig von Mises’ directorship in the “Abrechnungsamt”, a Vienna based office for the settlement of pre-war debts. As the most eminent scholar of the third generation of the Austrian School of Economics, Mises (1881-1973), soon became Hayek’s mentor and in 1927 they succeeded in founding the “Austrian Institute for Business Cycle Research” which soon gained high academic reputation under Hayek’s and later Oskar Morgenstern’s leadership.
II
The culturally vibrating climate of interwar Vienna provided the stimulating background for many scholarly circles and schools, such as the “Vienna Circle of Philosophy”, the “Vienna School of Psychoanalysis”, or the “Mises Private Seminar”. This famous “Seminar” which between 1921-1934 von Mises conducted off campus in his Chamber of Commerce office was the nucleus of the fourth generation of the Austrian School, the most important representative of which was Hayek. It is remarkable that far more than half of its participants later became world-famous in their respective academic fields. Yet, with the Nazi terror on the rise and almost no prospects of ever gaining access to an adequate academic position, all but a very few of these uniquely talented scholars left Austria for good. Schumpeter and Hayek were the first, many others were soon to follow. This “brain drain” lead to devastating consequences in the intellectual life in Austria and Germany which still can be felt.

Hayek’s first book Monetary Theory and the Trade Cycle (1929) at once set a standard in modern business cycle theory and is still valid. One of the most striking characteristics of the “Austrian” business cycle theory is Hayek’s insight that any shortage of capital immediately causes a crises. While classical economic theory never elucidated what causes such a shortage, Hayek made it clear that any overinvestment leads to “scarcity of capital”, unavoidably compelling a decline in investment and hence leading to the loss of a part of the real capital, produced because of the excessive investment rate.

Impressed by Hayek’s new business cycle theory, Lord Robbins invited him to lecture at the London School of Economics in the winter of 1931. The lectures where so successful that he was offered the position of “Tooke Professor of Economic Science” almost immediately thereafter and he accepted almost without hesitation. At this time, when J.M. Keynes’ new theories began to dominate academic and political life it was unavoidable for Hayek not to be immediately drawn into a fundamental debate with Keynes. Due to their inflationary character Hayek opposed these theories vigorously and thus became the leading intellectual force against Keynes and his followers. However, in view of a recession with huge unemployment rates it became politically obvious that Hayek’s approach of “waiting out the crisis“ was doomed to be overshadowed by the theoretically seriously flawed yet politically attractive “Keynesian Revolution” with easy “solutions” and massive government interventions. It is a regrettable but undeniable fact that economics much more than any other academic discipline is liable to the periodical reintroduction of popular fades and irrepressible superstitions.

While being deeply involved in these heated debates, Hayek at the same time opened yet another intellectual front and published the three famous essays which forever shattered the foundations of socialism. These essays were later collected in his Individualism and Economic Order (1948). The painful collapse of socialism as a viable political system in 1989 is the belated empirical proof of Mises’ as well as Hayek’s insights. Hayek’s interest in technical economics culminated in his The Pure Theory of Capital (1942) which must be rated as one of the most penetrating books ever published in this complex field.
III
But his intensive work on the insoluble economic and moral problems of socialism, the terror of fascism, and the outbreak of World War II made him write The Road to Serfdom (1944). This courageous best-seller of the immediate post war years, in the meantime translated in some 20 languages, was a revelation for those who wanted freedom. Hayek clearly showed there the ideological links between socialism and fascism and demonstrated that no variety of socialism, no matter what its name or however modified by trendy adjectives, carries with it any adequate provisions for the preservation of economic and political freedom. Thus the popular view of the convergence of economic systems is rooted in pure economic error and is a “pretense of knowledge”. This book made him again world-famous. An excellent condensation of it appeared 1946 in “Reader’s Digest” and there was also a cartoon available.

Hayek’s essays the “Counter-Revolution of Science” (1941) and “Scientism and the Study of Society” (1942/43) contain probably the most effective refutation of the popular superstition that the methodology of the natural sciences can be utilized to explain social phenomena and human action. These works are collected in his The Counter-Revolution of Science (1952, 1989) and are together with his classic “The Use of Knowledge in Society” (1945) a key to the understanding of his work. In this path breaking article on the division of knowledge, Hayek shows how the unorganized knowledge of the particular circumstances of time and place will spontaneously bring about a social order. The independent interaction of millions of individuals, each possessing only bits and pieces of information of which beneficial use might be made, creates circumstances that cannot be conveyed to any central authority. The price system is therefore a system of signals and the only mechanism that communicates information and enables us to adapt to circumstances of which we know nothing. Our whole modern social order and well-being thus rests on the possibility of adapting to processes that we do not know.

In 1947 Hayek organized an international conference of economists, philosophers and historians to discuss and exchange ideas about the nature and the intellectual means to strengthen a free society. This important meeting in Switzerland turned out to be instrumental or the foundation of the exclusive ‘Mont Pelerin Society’, an international association of classical liberal scholars.
IV
By the end of 1949, Hayek left the London School of Economics, spent the spring term of 1950 in Fayetteville, Arkansas and joined a congenial group of scholars with M. Friedman (Nobel Prize 1976), G. Stigler (1989), R. Coase (1991) , or G. Becker (1992) at the University of Chicago in the fall of the same year. Among his many works published during his 12 Chicago years only two books shall be singled out. Although The Sensory Order (1952) is probably his most difficult and least known work it nevertheless contains some of his most original and important ideas. The preliminary thoughts for this discourse in theoretical psychology date back to the early 1920s, when Hayek, still uncertain whether to become a psychologist or an economist was inspired by the philosophical works of Moritz Schlick and his second degree cousin, Ludwig Wittgenstein.

The second book to be mentioned is Hayek’s classic The Constitution of Liberty (1960) – truly one of the great books of our time. Here Hayek further developed his idea of “spontaneous order”, and laid down the ethical, legal and economic principles of freedom and free markets. While for many social philosophers the chief aim of politics consists in setting up an ideal social order through utopian reforms, Hayek’s main task is the finding of rules that enable men with different values and convictions to live together. These rules are established to permit each individual to fulfill his aims, and to limit government action. The social order develops spontaneously through the interactions of individuals obeying these general rules. It is distinguished from the constructivist approach, which interprets all social orders as the product of conscious design.
V
In 1962 Hayek returned to Europe and joined the University of Freiburg/Breisgau. Among the many works, which he published there, again only two shall be mentioned. Hayek dedicated his Studies in Philosophy, Politics and Economics (1967) to his friend the influential Austrian born philosopher Sir Karl R. Popper (1902-1994). This book covers Hayek’s works dating from the early 1950s to the mid-1960s and contains classics such as “The Results of Human Action but not of Human Design” and “The Intellectuals and Socialism”. His Freiburger Studien (1969) is a collection of important German essays, including his seminal “Competition as a Discovery Procedure” and “Kinds of Order in Society”.

After becoming professor emeritus at the University of Freiburg in 1969, he accepted a professorship at the University of Salzburg (Austria) which he kept until 1977. In spite of his poor health and relative intellectual isolation, Hayek nevertheless was able to produce a number of significant works. Among others, he published in 1973 the first volume of his trilogy Law, Legislation, and Liberty. Here Hayek argues that a spontaneous social order and an organization are quite distinct and that their distinctiveness is closely related to the two different kinds of rules that prevail in them. These are the “end-state rules’ and the “process rules”. In the second volume, published in 1976, Hayek treated the misleading yet politically so popular terms “Social Justice”. This narcotic phrase can have meaning only in an organization where strict distributive rules apply, but cannot be used as a measure for income distribution in the spontaneous order of free societies.

In 1974, very much to his own surprise he was awarded the Nobel Prize in Economics. Probably for the political reasons he had to share the Prize with a complete adversary, Gunnar Myrdal, the intellectual force behind the socialistic Swedish welfare state, the model which was once highly praised and copied, however turned into a complete failure.
At the peak of Neo-Keynesianism, Hayek in his Nobel lecture on “The Pretense of Knowledge” (1974) refuted once again the erroneous assumption of this politically popular superstition. This prestigious distinction clearly inspired the intellectual revival of the “Austrian School of Economics” and helped Hayek to finally step out of his isolation, if only temporarily. In typical opportunistic fashion suddenly, politicians, intellectuals, or even entire scholarly institutions and universities began to shower him with prestigious titles or orders and honorary degrees.

At the age of 78 he decided to leave Austria again and moved back to Freiburg where he completed the third volume of his trilogy Law, Legislation, and Liberty in which he refined his critique of democracy and developed the principles of a political order for free people. As a side product, he published his Denationalization of Money in 1977. In this revolutionary work he argues that inflation can be avoided only if the monopolistic power of issuing money is taken away from government and/or state authorities, and private industry be given the task be given of promoting competition in currencies.

Hayek continued to lecture, write and travel extensively until the mid 1980s when he became ill and never fully recovered. Thus, he could not complete his last book The Fatal Conceit (1989) in which he hoped to develop further his theory of cultural evolution and expose once more the “errors of constructivism”. Due to his inability to manage the huge manuscript, this books has been heavily edited and not always in the most sensitive way. Regrettably, thus it is not his best way.

His work arose and developed from a comprehensive approach to various disciplines that condition and influence one another. His publication list contains well over 40 books and some 300 scholarly essays and articles. As a scholar, a teacher, and a patient fatherly friend, Friedrich August von Hayek came as close to the vanishing ideal of a gentleman as perhaps human frailty will ever permit. He died in Freiburg/Br. on March 23, 1992.
_____________________
* Kurt R. Leube, Prof. emeritus, Hoover Institution, Stanford University (USA) and Academic Director, ECAEF, European Center of Austrian Economics Foundation (FL).